Przez dziesięciolecia relacje gospodarcze pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Kanadą uchodziły za wzór ścisłej integracji. Globalne łańcuchy dostaw, przedsiębiorstwa i transgraniczny handel były ze sobą tak mocno powiązane, że oba rynki funkcjonowały niemal jako jeden organizm. Obecnie jednak wieloletni sojusz przechodzi najpoważniejszy kryzys w historii. W obliczu ostrej wojny handlowej kanadyjski rząd podjął zdecydowane kroki w celu drastycznego zmniejszenia swojej gospodarczej zależności od południowego sąsiada.
Kluczowym elementem nowej strategii Ottawy jest zacieśnianie więzi z Unią Europejską. Pod koniec ubiegłego miesiąca premier Kanady Mark Carney wystąpił przed unijnymi prawodawcami, ostro krytykując dotychczasowe praktyki Waszyngtonu. Podkreślił wówczas, że integracja gospodarcza stała się narzędziem politycznego szantażu, a cła zaczęto wykorzystywać jako bezpośredni środek nacisku. Słowa te padły w cieniu decyzji administracji Donalda Trumpa, która w ramach eskalacji sporu nałożyła 50-procentowe cła na kanadyjskie towary o wartości około 20 miliardów dolarów, wprowadzając miejscami całkowite zakazy importu. Kanada odpowiedziała lustrzanymi opłatami, zapowiadając twardą obronę swoich interesów.
Sojusz Przyszłości i koncepcja stowarzyszenia
Podczas dwudniowego szczytu przywódców, który odbył się w Montrealu pod koniec października 2026 roku, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz premier Mark Carney zarysowali ramy nowej współpracy nazwanej „Sojuszem Przyszłości”. Głównym, choć wciąż budzącym dyskusje punktem tej wizji jest nadanie Kanadzie statusu pierwszego w historii „człowieka stowarzyszonego” Unii Europejskiej. Choć taka kategoria formalnie jeszcze nie istnieje i spotyka się z oporem niektórych państw członkowskich – takich jak Niemcy czy Francja – obie strony mocno akcentują potrzebę stworzenia unikalnego pomostu strategicznego.
Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa zauważył podczas spotkania w Montrealu, że Kanada pozostaje „najbardziej europejskim z pozaeuropejskich krajów”. Nowa inicjatywa ma wykroczyć daleko poza dotychczasowe umowy handlowe. Obejmuje ona zacieśnienie współpracy w dziedzinie obronności, cyberbezpieczeństwa, zielonej energii, sztucznej inteligencji, superkomputerów oraz zabezpieczenia dostaw krytycznych minerałów. Kanadyjskie władze chcą w ten sposób uodpornić swoją gospodarkę na zewnętrzne wstrząsy i uniezależnić się od kaprysów politycznych Waszyngtonu.
Reakcje międzynarodowe i wewnętrzne kontrowersje
Amerykańska odpowiedź na zbliżenie Ottawy z Brukselą była natychmiastowa i niezwykle ostra. Prezydent Donald Trump określił pomysł unijnego stowarzyszenia Kanady jako „śmieszny” i zagroził, że Stany Zjednoczone mogą uznać te działania za wrogi akt, co mogłoby skutkować odwetowymi ograniczeniami w handlu z Europą. Z kolei unijni dyplomaci w obliczu tarć między państwami członkowskimi musieli w niektórych dokumentach złagodzić retorykę, zastępując bezpośrednie sformułowania o członkostwie ogólniejszymi zapisami o „coraz bliższym stowarzyszeniu”.
Premier Mark Carney mierzy się również z krytyką na scenie krajowej. Część kanadyjskich polityków opozycyjnych uważa zbliżenie za polityczną dywagację i zarzuca rządowi, że zamiast szukać nowych struktur, powinien skupić się na pełnej ratyfikacji dawnych umów handlowych przez wszystkie państwa unijne. Mimo wewnętrznych sporów i niepewności co do ostatecznego kształtu porozumienia, Montreal wysłał jasny sygnał: era bezkrytycznego polegania na jednym partnerze gospodarczym dobiegła końca, a Kanada na trwałe dywersyfikuje swoje kierunki strategiczne.
Źródło: edition.cnn.com
