Kwestia różnic w starzeniu się mózgu u kobiet i mężczyzn od lat znajduje się w centrum zainteresowania neurobiologów. Statystyki pokazują, że panie stanowią aż dwie trzecie pacjentów zmagających się z otępieniem oraz wykazują znacznie wyższe ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera. Nowe światło na podłoże tych dysproporcji rzuca badanie opublikowane na łamach czasopisma medycznego „Neurology”, wydawanego przez American Academy of Neurology. Wyniki wskazują, że kluczową rolę w ochronie struktur mózgowych mogą odgrywać naturalne i sztuczne hormony.
Szczegóły szwedzkiego badania populacyjnego
Badanie objęło 352 kobiety w wieku 70 lat pochodzące ze Szwecji (uczestniczki znanej kohorty Gothenburg H70 Birth Cohort Studies), które w momencie rozpoczęcia projektu nie wykazywały objawów zaburzeń poznawczych. Naukowcy z Karolinska Institutet przeanalizowali ich historię reprodukcyjną, uwzględniając wiek wystąpienia pierwszej miesiączki oraz menopauzy, a także informacje o stosowaniu antykoncepcji hormonalnej w młodszym wieku oraz hormonalnej terapii menopauzalnej (HTM).
Stan zdrowia mózgu uczestniczek monitorowano za pomocą zaawansowanych rezonansów magnetycznych (MRI) wykonanych w wieku 70 lat oraz powtórzonych pięć lat później. Badacze skupili się na ocenie tzw. małych naczyń krwionośnych mózgu, strukturze istoty białej oraz grubości kory mózgowej w obszarach szczególnie wrażliwych na procesy neurodegeneracyjne.
Wpływ długości okresu reprodukcyjnego
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z analizy jest związek między tzw. długością życia reprodukcyjnego a stopniem uszkodzenia naczyń mózgowych. Czas ten, definiowany jako liczba lat pomiędzy pierwszą menstruacją a menopauzą, wynosił średnio 37 lat. Statystyki wykazały, że każdy dodatkowy rok tego okresu wiązał się z około 8-procentowym spadkiem prawdopodobieństwa wystąpienia zaawansowanych znamion małej angiopatii mózgowej (Cerebral Small Vessel Disease – CSVD).
Szczegółowe rozbicie danych na czynniki pierwsze wykazało, że za ten ochronny efekt odpowiada głównie późniejszy wiek wystąpienia menopauzy, podczas gdy wiek inicjacji menstruacji nie wykazywał istotnego statystycznie powiązania z późniejszym stanem naczyń krwionośnych.
Rola terapii hormonalnej i antykoncepcji
Pozytywne korelacje odnotowano również w przypadku stosowania hormonów egzogennych. Około 73% badanych kobiet zadeklarowało w swoim życiu przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, a 61% korzystało lub korzysta z hormonalnej terapii menopauzalnej. U kobiet stosujących HTM zaobserwowano mniejsze nasilenie zmian naczyniowych oraz korzystniejszy mikrostrukturalny stan istoty białej, która odpowiada za sprawne przesyłanie sygnałów pomiędzy różnymi obszarami mózgu.
Szczególnie intrygujące wnioski dotyczyły kobiet, które w swoim życiu sięgały zarówno po antykoncepcję hormonalną w młodości, jak i po HTM w okresie przekwitania. Grupa ta wykazywała najniższy wskaźnik uszkodzeń małych naczyń oraz najwyższą integralność istoty białej. Ponadto u nosaczek wariantu genetycznego APOE-ε4 – genetycznie obciążonych wyższym ryzykiem alzheimera – stosowanie HTM wiązało się z większą grubością kory w rejonach dotkniętych tą chorobą.
Znaczenie kliniczne i dalsze perspektywy
Autorzy publikacji podkreślają, że przeprowadzona praca ma charakter obserwacyjny i nie dowodzi bezpośredniego, przyczynowo-skutkowego działania estrogenów wstrzymującego procesy starzenia. Wyniki te wskazują jednak na silną korelację, która otwiera nowe drzwi do zrozumienia mechanizmów prowadzących do otępienia naczyniowego i chorób neurodegeneracyjnych. Hormony płciowe wykazują bowiem udowodnione właściwości neuroprotekcyjne i wazoprotekcyjne, co sprawia, że historia endokrynologiczna kobiet powinna być brana pod uwagę w diagnostyce geriatrycznej i profilaktyce neurologicznej.
Źródło: www.medicalnewstoday.com
